آشنایی با یک دبیرهٔ کمکی برای زبان پارسی
لاتین‌نویسی پارسی
راهی برای نوشتن آواهای زبان پارسی با دبیرهٔ لاتین
با لاتین‌نویسی نیبگ می‌توانید فارسی را با خط لاتین بنویسید. کیبورد نیبگ نیز برای همین شیوه ساخته شده است.
NIBEG KEYBOARD
برای w کلید v را نگه دارید و برای c کلید č را نگه دارید.
نسخهٔ آیفون به‌زودی رایگان در دسترس خواهد بود.
لاتین‌نویسی چیست؟
لاتین‌نویسی — یا Romanization — یعنی بازنمایی زبان پارسی با نویسه‌های لاتین. این کار می‌تواند به کسانی کمک کند که زبان پارسی را می‌دانند یا می‌آموزند، ولی خواندن دبیرهٔ پارسی برایشان دشوار است.
لاتین‌نویسی با «فینگلیش خودمانی» یکی نیست. فینگلیش خودمانی مانند:
- salam
- chetori
- khoobi
قاعدهٔ یگانه‌ای ندارد و هرکس ممکن است یک واژه را به گونه‌ای دیگر بنویسد. ولی لاتین‌نویسی سامان‌مند می‌کوشد برای آواهای زبان پارسی قاعده‌های روشن و پایدار داشته باشد.
چرا روش‌های گوناگون پدید آمده‌اند؟
در گذر زمان شیوه‌های گوناگونی برای لاتین‌نویسی پارسی ساخته یا پیشنهاد شده‌اند. برخی برای کاربردهای ویژه‌ای چون پژوهش و زبان‌شناسی، کتابخانه‌ها و فهرست‌نویسی، نام‌های جغرافیایی، آموزش زبان، یا نوشتن روزمرهٔ پارسی با دبیرهٔ لاتین ساخته شده‌اند.
هیچ‌کدام از این شیوه‌ها به خودی خود «تنها شیوهٔ درست در جهان» نیست؛ هر یک برای نیازی سامان یافته و بسته به هدف می‌تواند کارآمد باشد.
دبیرهٔ لاتین نیبگ
دبیرهٔ لاتین نیبگ یک شیوهٔ نوشتن آواهای پارسی امروز با نویسه‌های لاتین است که با هدف ساده، خوانا و هماهنگ کردن نوشتن پارسی با نویسه‌های لاتین ساخته شده است. یکی از پایه‌های آن این است که هر آوای بنیادی زبان پارسی تا جای ممکن با یک نویسهٔ ویژه بازنمایی شود.
| نویسهٔ لاتین | آوای پارسی | نمونهٔ لاتین | نمونهٔ پارسی |
|---|---|---|---|
| ā | آ | āb | آب |
| š | ش | šab | شب |
| ž | ژ | žarf | ژرف |
| x | خ | xāne | خانه |
| q | ق / غ | qazal | قزل / غزل |
| u | و / او | dur | دور |
| i | ی | dir | دیر |
| č | چ | čahār | چهار |
| j | ج | javān | جوان |
| h | ه | hava | هوا |
| y | ی (مصوت) | yād | یاد |
یک نمونه
پارسی
من زبان پارسی را دوست دارم.
لاتین‌نویسی نیبگ
Man zabāne Pārsi rā dust dāram.
پارسی
نام من کوروش است.
لاتین‌نویسی نیبگ
Nāme man Kuroš ast.
شیوه‌های دیگر
ISO 233-3
یک استاندارد بین‌المللی برای ترانویسی نویسه‌های فارسی به لاتین. کاربرد مهم آن در کتابشناسی، فهرست‌ها، نمایه‌ها و داده‌های نوشتاری است.
سامانهٔ پیشنهادی ایران برای نام‌های جغرافیایی
ایران در چارچوب استانداردسازی نام‌های جغرافیایی، یک سامانهٔ Romanization برای فارسی تهیه و به سازمان ملل ارائه کرده است.
روش‌های دانشگاهی و کتابخانه‌ای
پژوهشگران، کتابخانه‌ها و نهادهای گوناگون نیز بسته به نیاز خود سامانه‌های متفاوتی برای لاتین‌نویسی پارسی دارند.
روش نیبگ
نیبگ برای بخش‌های لاتین‌نویسی خود، یک شیوهٔ یگانه و پایدار بر پایهٔ دبیرهٔ لاتین نیبگ به کار می‌گیرد. هدف این است که یک واژه در سراسر نیبگ همیشه به یک شیوه نوشته شود و کاربر بتواند از روی نوشتهٔ لاتین، آوای پارسی آن را تا جای ممکن درست بخواند.
لاتین‌نویسی در نیبگ جایگزین دبیرهٔ پارسی نیست؛ ابزاری کمکی برای کسانی است که زبان پارسی را می‌دانند یا می‌آموزند ولی خواندن دبیرهٔ پارسی برایشان دشوار است.