کیومرث، نخستین شهریار

شاهنامه آغاز فرمانروایی آدمیان را با کیومرث پیوند می‌دهد؛ پادشاهی که در کوه زندگی می‌کرد و مردمان روزگارش جامه از پوست جانوران می‌ساختند. او شیوهٔ زندگی گروهی و فرمان‌بردن از یک شهریار را سامان داد. پسرش سیامک جوانی دوست‌داشتنی بود، اما دیوی سیاه با او دشمنی ورزید و در نبرد جانش را گرفت. کیومرث از این اندوه در سوگ نشست. پس از گذشت زمانی، سروش به او پیام داد که باید برای دادخواهی برخیزد. هوشنگ، پسر سیامک، با یاری نیای خود به جنگ دیو رفت و او را شکست داد. کیومرث پس از سال‌ها فرمانروایی درگذشت و جای او به هوشنگ رسید. داستان او سرآغاز زنجیره‌ای از شاهان و پهلوانان است که شاهنامه از راه آنان پدیدآمدن آیین‌ها و شیوه‌های زندگی را بازمی‌گوید.