اردشیر بابکان

اردشیر، فرزند بابک، در روزگاری برخاست که فرمانروایی اشکانیان رو به سستی می‌رفت. او از پارس نیرو گرفت و اندک‌اندک بر فرمانروایان پیرامون چیره شد. اردوان، شاه اشکانی، از گسترش قدرت او بیمناک شد و جنگ میان آن دو درگرفت. اردشیر در نبرد پیروز شد و پایه‌های پادشاهی تازه‌ای را گذاشت که بعدها به نام ساسانیان شناخته شد. شاهنامه در سرگذشت او از خواب‌ها، پیشگویی‌ها، گریزها و یاری بخت نیز سخن می‌گوید؛ نشانه‌هایی که رنگ افسانه به روایت می‌دهند. اردشیر پس از رسیدن به تخت به سامان‌دادن کشور، سپاه و آیین فرمانروایی پرداخت. او سرانجام پادشاهی را به پسرش شاپور سپرد. در داستان اردشیر، گذار از یک دودمان به دودمانی دیگر با ماجراهای پهلوانی و سیاسی درهم آمیخته است.